Ababyeyi baributswa guha abana uburere batabahutaza

Abaturage ba Kimisagara bitabiriye ibiganiro byateguwe na AJPRODHO-JIJUKIRWA ku burenganzira bw'umwana (Ifoto/Panorama)

Mu gihe hari bamwe mu babyeyi bahana abana babo mu buryo bubabaza bibwira ko bari gukosora ikosa, bikagira ingaruka ku mwana zirimo izo gukomereka ku mubiri ndetse no ku mutima bityo umubyeyi nawe ntibimugwa amahoro kuko niwe ugorwa no kumuvuza ndetse akanafungwa.

Ibi ni ibyagarutsweho mu biganiro Umuryango nyarwanda w’Urubyiruko ruharanira uburenganzira bwa muntu, AJPRODHO-JIJUKIRWA, wagiranye n’ababyeyi bo mu murenge wa Kimisagara muri gahunda yitwa “Uburere budahutaza umwana” aho bagenda bigisha ababyeyi uburenganzira bw’umwana buzira kumuha ibihano bibabaza umubiri n’umutima.

Umukozi wa AJPRODHO-JIJUKIRWA mu karere ka Nyarugenge ukorera muri gahunda y’uburere budahutaza umwana, Selaphin Irafasha, yemeza ko ibihano bibabaza bihabwa umwana, bimugiraho ingaruka ku mutima no ku mubiri bitanasize n’umubyeyi we kandi mu buryo bukomeye.

Aha yatanze urugero rw’umubyeyi uhana umwana we umutwitse,igihe aba yakoze mu nkono, avuga ko bigira ingaruka ku mwana yo gukomereka ndetse n’umubyeyi aho ashobora gufungwa.

Akomeza agira ati”Agomba no gufata igihe cyo kuvuza uwo mwana bitewe n’uko uwo mwana yahiye ku buryo bukomeye kuko yabikoranye umujinya runaka.Hanyuma nanone ashobora no kurangira agiye muri gereza bikamutwara amezi runaka bitewe n’uburemere bw’icyaha yakoze”.

Uvuga kandi ko iyo umwana akoze ikosa runaka yikurikiranya,avuga ko aho kugira ngo umukubite bikwiye ko wareba icyabimuteye ukaba aricyo ukosora bityo niryo kosa rigakosoka.

Ati “Ese ni iki gituma akora iki gikosa? Ni iki gituma agisubiramo? Iyo rero ubonye impamvu nyamukuru ihatse izindi ituma ririya kosa rikorwa, urayikosora bityo birangira ryakosa rivuyeho ntuzongere kuvuga ngo reka mfate inkoni nkubite”.

Selaphin Irafasha, Umukozi wa AJPRODHO-JIJUKIRWA mu karere ka Nyarugenge (Ifoto/Panorama)

Ingabire Marie Girinshuti umubyeyi wo mu mudugudu w’Amahoro, Akagari ka Kimisagara Umurenge wa Kimisagara, avuga ko ibyo yumvise nawe byamubagaho aho umwana we yamuteraga umujinya bigatuma amukubita.

Ati “Byambagaho ukurikije akenshi n’uburyo abana bakubaganamo hari igihe umukubita bigutunguye ariko numvise inama batugiriye batubwira ko tugomba guhana umwana tubanje kumenya icyamuteye iryo kosa.Ikindi ni uko numvise ko inkoni ivuna igufa ariko itavura ingeso”.

Avuga ko nk’ababyeyi bagenzi be yabagira inama yo kumenya inshingano zabo ku bana babo bakamenya uko bagomba kubafata birinda kubatoteza babakubita bikageza ubwo babakomeretsa kandi aribo bizagora babavuza.

Ntikabarize Ange umubyeyi wo mu kagari ka Kimisagara ufite imyaka 19 akaba afite umwana umwe, avuga ko na we yigiye byinshi muriyi nama kuko hari ibyo yajyaga akora atari azi ko ari bibi.

Ati “sinzongera kubikora, gusa hari igihe njya mbuza umwana gukora ikintu, yakwanga ngahita mukubita kambambiri cyangwa ikindi kimyegereye. Menye atari byiza,  ubu ngiye kujya muganiriza, kuko inkoni nasanze itavura ingeso ahubwo ivuna igufa.”

Avuga ko hari ababyeyi bamwe baturanye bajyaga bataha basinze bagakubita abana babo ku buryo bukomeye, akaba yumva ko agiye kujya abagira inama kuko yajyaga abarebera gusa. Ati “Nk’umuntu wabashije kuboneka aha nzakora uko nsoboye nigishe buri wese ko guhana umwana atari ugukubita.”

Ntikabarize Ange yabyaye afite imyaka 19. Ntiyari aziko guha umwana ibihano bikabije kandi bibabaza umubiri ari bibi ariko yarasobanukiwe ndetse arihana (Ifoto/Panorama)

Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Kimisagara, Charles Havuguziga, avuga ko uburenganzira bw’umwana mu miryango buhari n’ubwo hakiri n’ibindi bibazo bibangamiye abana bari gushakira ibisubizo.

Ati “Abana bari kurererwa mu miryango yabo.Iby’ibanze bahabwa mu miryango barabifite ariko nanone ntabwo twabura kuvuga ko hirya no hino hari ibikorwa bihungabanya uburenganzira bw’umwana harimo nko gukoresha ibiyobyabwenge,ingeso mbi yo gusambanya abana ndetse n’amakimbirane yo mu ngo atuma abana bava mu ngo bakajya kuba mu mihanda”.

Avuga ko mu rwego rwo gukomeza kubungabunga uburenganzira bw’umwana hari ubufatanye hagati y’inzego za Leta n’amadini aho muri ibi biruhuko bagiye kuzajya bakora ubukangurambaga bigisha abana ku burenganzira bwabo.

Ikindi kandi ngo mu rwego rwo guha umwana ijambo no kumva ibitekerezo bye,mu murenge wa Kimisagara bagira inteko y’abana aho bahura bagakora igenamigambi ry’umwaka. Ikindi ngo bagira umugoroba w’abana kuwa Gatandatu,bazagira umugoroba w’ababyeyi ku Cyumweru aho abana bavuga ibibazo bibera iwabo birimo iby’uko ababyeyi babo barara barwana,mu gihe baba batinye kubigaragaza.

Ubusanzwe umutekano w’umwana ubaho iyo umubyeyi we amweretse urukundo,kumuhumuriza iyo arwaye cyangwa ahangayitse,kumutega amatwi,kumuha agaciro ku myumvire ye ku kibazo runaka,kugira umwanya wo gukina nawe no kuganira nawe ndetse no gushima umurava we n’ibyo yagezeho.

Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Kimisagara, Charles Havuguziga, Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Kimisagara mu karere ka Nyarugenge (Ifoto/Panorama)

Avuga ko mu rwego rwo gukomeza kubungabunga uburenganzira bw’umwana hari ubufatanye hagati y’inzego za Leta n’amadini aho muri ibi biruhuko bagiye kuzajya bakora ubukangurambaga bigisha abana ku burenganzira bwabo.

Ikindi kandi ngo mu rwego rwo guha umwana ijambo no kumva ibitekerezo bye, mu murenge wa Kimisagara bagira inteko y’abana aho bahura bagakora igenamigambi ry’umwaka. Ikindi ngo bagira umugoroba w’abana ku wa Gatandatu, bazagira umugoroba w’ababyeyi ku Cyumweru aho abana bavuga ibibazo bibera iwabo birimo iby’uko ababyeyi babo barara barwana,mu gihe baba batinye kubigaragaza.

Ubusanzwe umutekano w’umwana ubaho iyo umubyeyi we amweretse urukundo,kumuhumuriza iyo arwaye cyangwa ahangayitse,kumutega amatwi,kumuha agaciro ku myumvire ye ku kibazo runaka,kugira umwanya wo gukina na we no kuganira nawe ndetse no gushima umurava we n’ibyo yagezeho.

Munezero Jeanne d’Arc

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*