Akarere ka Rusizi kaje imbere mu Ntara y’Iburengerazuba mu kugarura abishyuraga ubwisungane mu kwivuza, Mituweli, aho kageze kuri 88.7%, mu gihe Rubavu na Nyamasheke byashimiwe umusaruro byagezeho muri gahunda ya EjoHeza. Ibi bikaba byagarutsweho mu muhango RSSB yagiriyemo uturere twitwaye neza muri izi gahunda, wabereye i Karongi.
Imibare ya RSSB igaragaza ko Rusizi yari ifite abanyamuryango 382,784 bujuje ibisabwa muri Mituweli mu mwaka wa 2026–2027, ugereranyije na 431,633 bari bujuje ibisabwa mu mwaka wabanje. Iki gipimo cya 88.7% ni cyo cyari hejuru mu turere turindwi tugize Intara y’Iburengerazuba, kikaba cyararenze icya Ngororero, yakurikiyeho kuri 83.1%.
Icyakora, imibare rusange y’agateganyo y’ubwitabire muri Mituweli mu Ntara y’Iburengerazuba yari kuri 72.8% ku wa 26 Ukwakira 2026, ugereranyije na 76.5% ku rwego rw’igihugu.
Mu Karere ka Rusizi, ubuyobozi buvuga ko gukomeza kwegera abaturage, kubasobanurira gahunda no gukurikirana intego zashyizweho byagize uruhare mu kuzamura ubwitabire. Umuyobozi w’Akarere, Phanuel Sindayiheba, yavuze ko batangiye ubukangurambaga nyuma yo kubona ko bamwe mu baturage batumva neza gahunda.
Yagize ati: “Byatangiye bigoranye kuko abaturage batabyumvaga neza. Twatangiye kubegera no kubaganiriza, tunaganira n’abayobozi tubereka uko bagomba kubikurikirana buri munsi. Abayobozi bahabwa intego bagomba kugeraho, abatagezeho na bo bagasabwa gusobanura impamvu kandi ibyo bitanga umusaruro.”
Sindayiheba yavuze ko aka karere gafite intego yo kugera ku bwitabire bwa 95% muri Mituweli mu Gushyingo 2026. Yongeyeho ko ubuyobozi bukorana n’amakoperative, amadini n’andi matsinda ahagarariye abaturage kugira ngo bufashe benshi kurushaho kwitabira.
Guverineri w’Intara y’Iburengerazuba na we yasabye abayobozi n’abafatanyabikorwa kurushaho gusobanurira abaturage akamaro ka Mituweli na EjoHeza, kugira ngo batazibona nk’inshingano z’abayobozi, ahubwo bazifate nka gahunda zibagirira akamaro. Yagize ati: “Abaturage baracyumva ko EjoHeza ari gahunda y’abayobozi. Tugomba gukora ibishoboka byose kugira ngo bayumve neza, basobanukirwe ko ari gahunda ibareba kandi igamije kubagirira akamaro mu gihe kiri imbere.”
Ku bijyanye na EjoHeza, Akarere ka Rubavu kashimiwe ko kari kamaze gukusanya ubwizigame bwa miliyari 3.238 z’amafaranga y’u Rwanda, ari bwo bwinshi mu turere twose tw’igihugu. Aka karere kari gafite kandi abantu 198,719 biyandikishije muri iyi gahunda, mu gihe urubyiruko rwari rwarizigamiye miliyari 1.020 Frw, angana na 32% by’ubwizigame bwose bw’akarere.
RSSB igaragaza ko Rubavu yakusanyije miliyoni 712.7 Frw mu mwaka wa 2025–2026, ikagera kuri 110% by’intego yari yarihaye. Ibi byatumye igaragara mu turere dufite umusaruro ukomeye mu gukusanya ubwizigame no kwagura uruhare rw’abaturage muri EjoHeza.
Akarere ka Nyamasheke na ko kahawe igihembo kubera umubare w’abazigama kenshi. Abantu 41,982 muri 149,480 biyandikishije muri EjoHeza muri ako karere bari baratanze imisanzu nibura inshuro icumi. Bangana na 28% by’abiyandikishije, mu gihe ikigereranyo cy’igihugu kiri kuri 15%.
Bayigane Gaspard, ushinzwe gahunda ya EjoHeza, yavuze ko hakenewe guhindura uburyo iyi gahunda isobanurirwamo abaturage kugira ngo barusheho kuyifata nk’uburyo bwo kwiteganyiriza. Ati: “Tugomba guhindura uburyo tubwira abaturage kugira ngo bumve ko kwinjira muri EjoHeza atari ugufasha abayobozi kugera ku muhigo, ahubwo ko ari gahunda ibareba, ibafasha kwiteganyiriza no gufata ibyemezo ku hazaza habo.”
Nubwo Rusizi yagaragaje umusaruro mu kugarura abari barishyuraga Mituweli, imibare ya RSSB igaragaza ko hakiri icyuho mu Ntara y’Iburengerazuba, aho abantu 856,897 bari bataruzuza ibisabwa kugira ngo bemererwe kubona serivisi z’ubuvuzi binyuze muri iyi gahunda, kugeza ku wa 26 Ukwakira 2026.
RSSB isaba uturere gukomeza ubukangurambaga, gukurikirana abaturage bishyuye igice cy’umusanzu no gusangira ubunararibonye bwafasha kuzamura ubwitabire. Ku ruhande rwa EjoHeza, gushishikariza abaturage kwizigamira mu buryo buhoraho ni imwe mu nzira zo kubafasha kwiteganyiriza ejo hazaza.