Leta Zunze Ubumwe za Amerika zatangaje ibihano bishya kuri Minisiteri y’Ingabo z’u Rwanda na Banki ya ZIGAMA CSS, ishinja ibi bigo kugira uruhare mu bikorwa bihabanye n’ibyo u Rwanda rwiyemeje mu masezerano y’amahoro yasinyiwe i Washington hagati yarwo na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Ibi bihano byatangajwe mu itangazo ryo ku wa 28 Ukwakira 2026, ryashyizwe ku rubuga rwa Minisiteri y’Imari ya Amerika. Umunyamabanga wa Leta ushinzwe Imari, Scott Bessent, yavuze ko ari uburyo bwo gushyira mu bikorwa isezerano rya Perezida Donald Trump ryo gusaba impande zasinyanye amasezerano kubahiriza ibyo ziyemeje.
Scott Bessent yagize ati: “U Rwanda rugomba guhagarika inkunga yarwo kuri M23, no gukura ingabo zarwo mu burasirazuba bwa Congo.”
Nk’uko ibitangazamakuru byabitangaje, ibihano byibanda kuri Minisiteri y’Ingabo z’u Rwanda na ZIGAMA CSS. Amerika yatangaje ko imitungo y’ibi bigo iri ku butaka bwayo, yaba iyabyo mu buryo butaziguye cyangwa buziguye, izafatirwa. Ibyo bihano kandi bigamije kubuza ibyo bigo gukoresha amadolari ya Amerika mu bikorwa by’ihererekanya ry’amafaranga mpuzamahanga.
Amerika ishinja u Rwanda kohereza ingabo mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo muri RDC, kuzifashisha mu gufasha umutwe wa M23, kuwutoza no gukorana na wo mu bikorwa bya gisirikare. Ikinashinja u Rwanda ni uko rwaba rwarohereje intwaro zigezweho, zirimo misile n’ikoranabuhanga rishobora kuyobya indege.
Ku ruhande rwa ZIGAMA CSS, Amerika ivuga ko iyi banki yafashije M23 kubona amafaranga agera kuri za miliyoni z’amadolari, ndetse ikagira uruhare mu kugeza ku isoko zahabu ivuye mu bice bigenzurwa n’uwo mutwe. Amerika kandi irashinja iyi banki kugira uruhare mu kugura intwaro, yaba izigenewe Ingabo z’u Rwanda cyangwa izijyanwa ku nyeshyamba.
Icyakora, Guverinoma y’u Rwanda yamaganye uburyo ibihano byafashwe, ivuga ko bidaha impande zombi inshingano zingana mu gushyira mu bikorwa amasezerano y’i Washington. Umuvugizi wa Guverinoma, Yolande Makolo, yavuze ko n’uruhande rwa Congo rugomba kubazwa ibyo rwiyemeje, cyane cyane ku bijyanye no kurandura umutwe wa FDLR.
Yolande Makolo yagize ati: “Impande zose zigomba kubazwa ibyo ziyemeje. Amasezerano y’i Washington akubiyemo ingingo zisobanutse (…), by’umwihariko kurandura FDLR – umutwe w’abajenosideri ushyigikiwe na leta ya Congo.”
Makolo yavuze ko u Rwanda rubona ko ingingo zimwe na zimwe z’amasezerano zitarashyirwa mu bikorwa, kandi ko nta buryo bungana bwo kubaza impande zombi inshingano bwagaragaye. Yongeyeho ko u Rwanda rwiteguye kubahiriza amasezerano yose, ariko ko na RDC igomba gukora ibyo yemeye, umuhuza na we akagira uruhare mu kureba ko buri ruhande rushyira mu bikorwa ibyo rwiyemeje.
Ibi bihano bishya bikurikiye ibindi Amerika yari yafatiye mu kwezi kwa Werurwe Ingabo z’u Rwanda (RDF) ndetse na bamwe mu bayobozi b’u Rwanda, barimo General (Rtd) James Kabarebe. Icyo gihe, Guverinoma y’u Rwanda na yo yanenze ibyo bihano, ivuga ko byafashwe “uruhande rumwe”, kandi ko “bikagaragaza ko ukuri kw’ibibera mu ntambara kwirengagijwe.”
Amerika ivuga ko ibihano bishya bigamije gushyira igitutu ku mpande zirebwa n’amasezerano y’i Washington kugira ngo ziyubahirize, mu rwego rwo kugera ku mahoro arambye mu burasirazuba bwa RDC.
