Ubukangurambaga bwiswe “Wiceceka: Rwanya icyaha cyo gusambanya abana”, bwagejejwe ku banyeshuri bo mu bigo bya Ruyumba TSS na GS Elizabeth

Urwego rw’Ubugenzacyaha (RIB) ruvuga ko rwakiriye dosiye 4,191 zifitanye isano n’icyaha cyo gusambanya abana mu gihe cy’umwaka umwe, kuva muri Nyakanga 2025 kugeza muri Kamena 2026. Iyi mibare ishimangira ubukana bw’ikibazo cy’ihohoterwa rikorerwa abana, ndetse n’akamaro ko kurimenyesha inzego zibishinzwe mu gihe hakiri kare.

RIB yatangaje iyi mibare mu bukangurambaga bwiswe “Wiceceka: Rwanya icyaha cyo gusambanya abana”, bwagejejwe ku banyeshuri bo mu bigo bya Ruyumba TSS na GS Elizabeth Nyamiyaga, mu Karere ka Kamonyi, ku wa 17 Ugushyingo 2026. Ubu bukangurambaga bugamije gufasha abana kumenya ihohoterwa, amayeri abarikora bakoresha n’uko barimenyesha inzego zibishinzwe.

Mutabazi Yves Augustin, umukozi wa RIB mu Ishami rishinzwe gukumira ibyaha, yasabye abanyeshuri kudahishira ihohoterwa rikorerwa bagenzi babo, ahubwo bakagira uruhare mu kurihashya batanga amakuru ku bantu bakuru bizeye.

Yagize ati: “Iyo umenye ko mugenzi wawe yahohotewe, ntukwiye kubiceceka. Ugomba kubimenyesha umuntu mukuru wizeye, umwarimu cyangwa ubuyobozi bw’ikigo kugira ngo amakuru agezwe ku nzego zibishinzwe.”

Yibukije abanyeshuri ko bashobora no gukoresha umurongo wa 116 utishyurwa kugira ngo batange amakuru ku ihohoterwa rikorerwa abana.

Umuyobozi w’Ubugenzacyaha mu Ntara y’Amajyepfo, Rwagihuta Egide, na we yagaragaje ko imyanzuro abantu bafata bakiri bato igira uruhare mu kugena ahazaza habo, asaba abanyeshuri kwirinda imyitwarire n’ibikorwa bishobora kubashyira mu kaga k’ihohoterwa.

Ku rundi ruhande, Umuyobozi wa RIB mu Karere ka Kamonyi, Mukandahiro Jeanne D’Arc, yagaragaje ko hari abantu bakuru bakoresha amayeri yo kwiyegereza abana bitwaje urukundo cyangwa ubusabane, nyamara bafite umugambi wo kubahohotera.

Yibukije ko gukorakora umwana mu buryo atishimiye bidakwiye gufatwa nk’imyitwarire isanzwe, ndetse ko abana bagomba kurindwa ibikorwa byose byambuka imbibi z’umubiri wabo. Yanasabye ababyeyi kurushaho kwita ku bana babo no gukurikirana imibereho yabo ya buri munsi.

Isange One Stop Centre: Serivisi zifasha abahohotewe

Mu rwego rwo kugaragaza aho abana n’abandi bahohotewe bashobora kwitabaza, umukozi wa Isange One Stop Centre, Mutuyimana Marie Chantal, yasobanuriye abanyeshuri serivisi zitangirwa muri ibi bigo, zirimo ubuvuzi, iperereza, isuzuma ry’ubuvuzi n’ubujyanama bufasha uwahohotewe guhangana n’ihungabana.

Yagize ati: “Isange One Stop Centre igamije gukumira ihohoterwa rishingiye ku gitsina n’irikorerwa abana, gufasha abahohotewe no kubaha serivisi zose bakeneye ahantu hamwe. Muri zo harimo ubuvuzi, iperereza, isuzuma ry’ubuvuzi n’ubujyanama bufasha uwahohotewe guhangana n’ihungabana, ndetse no kubungabunga ibimenyetso byifashishwa mu butabera.”

Amakuru atangazwa na Minisiteri y’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango agaragaza ko mu Rwanda hari Ibigo 48 bya Isange One Stop Centre, bitanga serivisi zitandukanye ku bahohotewe, zirimo ubuvuzi, ubufasha mu butabera, ubujyanama bwo mu mutwe n’ubufasha mu mibereho. Ibi bigo bigamije korohereza uwahohotewe kubona serivisi zose akeneye ahantu hamwe.

RIB igaragaza ko umuntu ufite amakuru ku ihohoterwa rikorerwa umwana ashobora guhamagara 116, mu gihe umurongo wa 3029 ukoreshwa mu kugera kuri serivisi za Isange One Stop Centre.

Abahanga mu gutanga serivisi ku bahohotewe bashimangira ko gutanga amakuru hakiri kare ari ingenzi mu gutuma uwahohotewe ahabwa ubuvuzi n’ubundi bufasha bukenewe, ndetse no kubungabunga ibimenyetso byafasha iperereza. Ni yo mpamvu ababyeyi, abarimu n’abandi bantu bakuru basabwa kutirengagiza ibimenyetso by’ihohoterwa cyangwa amagambo umwana ababwira.

Abanyeshuri basabwe kuba ijwi rya bagenzi babo

Bamwe mu banyeshuri bitabiriye ubu bukangurambaga bavuze ko bungutse ubumenyi ku burenganzira bwabo, uburyo ihohoterwa rishobora kugaragara n’aho bashobora gutangira amakuru igihe ribaye.

Cyuzuzo Elisée, wiga mu mwaka wa kane w’amashuri yisumbuye, yavuze ko hari imyitwarire umuntu ashobora kwita urukundo cyangwa ubusabane nyamara ikaba ihohoterwa, cyane cyane iyo umuntu akoze ku mwana mu buryo atishimiye. Yavuze ko azasangiza abandi banyeshuri n’abaturanyi ubumenyi yakuye muri ubu bukangurambaga.

Mushimiyimana Eric, wiga mu mwaka wa kabiri w’amashuri yisumbuye, yavuze ko mbere atari azi ko n’abahungu bashobora kuba abahohotewe, ndetse ko atari azi serivisi zitangirwa kuri Isange One Stop Centre. Yagaragaje ko ubu yasobanukiwe n’akamaro ko gutanga amakuru no gufasha abahohotewe kugera kuri serivisi zibafasha.

Umuyobozi wa GS Nyamiyaga, Munyarukundo Egide, yavuze ko amashuri n’imiryango bifite inshingano zo kurinda abana, by’umwihariko binyuze mu kubigisha uburenganzira bwabo no kubaha umwanya wo kuvuga ibibazo bahura na byo.

Yagize ati: “Ishuri ntirikwiye kwigisha abana amasomo yo mu nteganyanyigisho gusa, ahubwo rikwiye no kubafasha kumenya uburenganzira bwabo n’uko bakwirinda ihohoterwa. Abarimu n’ababyeyi bakwiye kuba abantu abana bisanzuraho, bakabatega amatwi kandi bakabaha umwanya wo kubabwira ibibazo bahura na byo, kugira ngo igihe hari ubahohoteye babone uwo babibwira. Kurinda abana ni inshingano ya buri wese, yaba umubyeyi, umurezi cyangwa umuturage.”

Itegeko riteganya ibihano bikomeye

Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 4 Ukuboza 2023, mu ngingo yaryo ya 14, ryahinduye ingingo ya 133 y’Itegeko Nº 68/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. Riteganya ko umuntu uhamijwe n’urukiko icyaha cyo gusambanya umwana ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka 20 ariko kitarenze imyaka 25.

Iyo icyaha gikorewe ku mwana utarageza ku myaka 14, igihano kiba igifungo cya burundu. Ni na cyo gihano giteganywa mu gihe icyaha gikorewe ku mwana ufite imyaka 14 cyangwa irenga kikamutera indwara idakira cyangwa ubumuga, ndetse no mu gihe umuntu mukuru asambanyije umwana nyuma akamugira umugabo cyangwa umugore.

RIB ivuga ko ubukangurambaga bwa “Wiceceka: Rwanya icyaha cyo gusambanya abana” bwatangiriye mu Karere ka Karongi, bukomereza mu turere twa Rutsiro na Kamonyi, bukazakomereza no mu bindi bice by’igihugu.

Iyi gahunda igamije kongera ubumenyi bw’abana n’abaturage ku cyaha cyo gusambanya abana, amayeri akoreshwa mu kugikora, ingaruka kigira ku bahohotewe n’ingamba zo kukirwanya.

Mu gihe imibare ya RIB igaragaza ubwinshi bwa dosiye zakiriwe, ubutumwa bw’ingenzi ni uko kurinda umwana bidakwiye kuba inshingano z’inzego z’umutekano n’abarezi gusa. Buri mubyeyi, umuturage cyangwa umuntu wese ufite amakuru ku ihohoterwa rikorerwa umwana akwiye kuyatanga, kuko guceceka bishobora gutuma uwahohotewe akome‎ra.

Ubukangurambaga bwiswe “Wiceceka: Rwanya icyaha cyo gusambanya abana”, bwagejejwe ku banyeshuri bo mu bigo bya Ruyumba TSS na GS Elizabeth

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *